Неліктен зәр түсі — гидратация деңгейін бақылаудың оңай жолы
Зәр түсі — ағзадағы судың жеткілікті екенін түсінудің ең қарапайым әрі қолжетімді тәсілі. Егер жеткілікті сұйықтық ішсеңіз, зәр түсі ашық сары не мөлдірге жақын болады. Қою түсті зәр — судың жетіспеушілігін білдіруі мүмкін. Сондықтан зәр түсін үнемі қадағалау, әсіресе спортпен айналысқанда, су теңгерімін уақытында түзетуге көмектеседі.[1]
Фото: Ketut Subiyanto
Медицина ғылымы не дейді
Ірі медициналық орталықтардың ұсыныстарына сәйкес, зәр түсі — гидратацияның сенімді көрсеткіші: ашық сары не мөлдір зәр қалыпты, ал қоюлау түстер сұйықтықтың аздығын ескертеді. Бұл — жаттығу кезінде су мен тыныс арқылы денеден сұйықтық көп мөлшерде шығарылатындықтан, маңызды белгі саналады.[1]
Жылу стрессі бойынша мамандар да шөлдегенше күтпеуді, себебі ағза сұйықтық тапшылығын кеш сигнал беруі мүмкін екенін айтады. Сондықтан зәр түсіне қарап су ішуді ұсынады. Белсенділік кезінде әлсін-әлсін — әр 15–20 минутта — су ішіп отыру керек, бұл сусызданудың алдын алады.[2]
Зәр түсін тәжірибеде қалай қолдануға болады
- Жаттығудан кейін және күн ішінде зәр түсін тексеріп, ашық сары реңкпен салыстырыңыз.
- Егер зәр қою болса — қосымша 1–2 стақан су немесе спорттық сусын ішіңіз (әсіресе ұзақ не қарқынды жаттығудан кейін).
- Ұзақ жаттығулар не ыстық жағдайда шөлдемей тұрып, әр 15–20 минут сайын аз-аздап су ішіңіз.
- Зәр үнемі мөлдір не мөлдірге жақын әрі өзіңізді жақсы сезінсеңіз — гидратация деңгейіңіз жеткілікті болуы мүмкін, бірақ суды шамадан тыс ішпеуге тырысыңыз, себебі электролитсіз көп су ішу гипонатриемияға әкеле алады.
Неге шөлді күтпеу маңызды
Шөлдеу — ағзада сұйықтық жетіспеушілігі басталғанының белгісі. Қарқынды жаттығу кезінде, әсіресе ыстықта, дене суды тез жоғалтады, бірақ шөлдеу белгілері кешірек пайда болуы мүмкін. Сондықтан суды сезіммен емес, тұрақты түрде ішкен дұрыс әрі бұл қауіпсіз.[2] [4]
Қосымша кеңестер мен ескертулер
Зәр түсіне қарай бағалау әмбебап әдіс, бірақ дәрумендер (әсіресе B тобы), тағамдық бояғыштар мен кей дәрілер зәр түсін өзгертеді — осы кезде дәлдігі төмендейді. Егер кейде әдеттен тыс реңк байқалса — бір ғана сәттік өлшемге емес, жалпы үрдіске мән беріңіз. Бүйрек аурулары, созылмалы мәселелер немесе дәрі-дәрмек қабылдағанда — кез келген кеңесті қолданбас бұрын міндетті түрде дәрігермен кеңесіңіз.[1]
Жиі қойылатын сұрақтар
Зәр түсіне қарап шамадан тыс су ішуге бола ма? Тек мөлдірлікке сену қажет емес — суды шамадан тыс немесе тым жиі, электролитсіз ішу гипонатриемияға апаруы мүмкін. Жаттығу кезінде суды электролитпен теңгерілген сусындармен алмастыру жақсы.[2] [4]
